Κατά τον δαίμονα εαυτού

Παράδεισος και κόλαση

Ο παράδεισος είναι ένας τόπος τέλεια αναπαυτικός, αλλά, μακροπρόθεσμα, κάπως μονότονος, αφού ούτε ο θεός μπόρεσε να επινοήσει μια αιώνια ψυχή.

Όμως και η κόλαση είναι ένας τόπος τέλεια αναπαυτικός, αφού η παραμικρή στεναχώρια, η ελαφρότερη ενόχληση, αν παρατεινόταν αιωνίως, θα μετατρεπόταν σ' ένα ατέρμονο μαρτύριο, κι ο θεός, δεδομένης της απόλυτης δικαιοσύνης του (για να μη μιλήσουμε για την απόλυτη καλοσύνη του), δεν μπορεί να επιβάλει μιαν απεριόριστη τιμωρία σ' ένα ον περιορισμένης ευθύνης όπως είναι ο άνθρωπος.

Ο παράδεισος και η κόλαση, επομένως, είναι κατ' ουσίαν ίδια. Αυτό, όμως, δεν το ξέρουν ούτε οι ευσεβείς ούτε οι κολασμένοι, γι' αυτό και οι μεν δεύτεροι βασανίζονται με την ιδέα ότι χάνουν τις ηδονές του παραδείσου, οι δε πρώτοι αντλούν τη μεγαλύτεροι απόλαυση τους από τη σκέψη ότι γλίτωσαν τα βασανιστήρια της κόλασης.

Κάρλο Φραμπέτι - απόσπασμα από το βιβλιο "Η σιωπή της καμηλοπάρδαλης"

Τα Δώρα της Σελήνης

Η Σελήνη, που είναι η παραξενιά η ίδια, κοίταξε από το παράθυρο την ώρα που κοιμόσουν στην κούνια σου και είπε στον εαυτό της : “Αυτό το παιδί μ’ αρέσει”.

Και κατέβηκε με μαλακές κινήσεις τη συννεφένια σκάλα της και πέρασε αθόρυβα ανάμεσα απ’ τα τζάμια. Έπειτα απλώθηκε πάνω σου με την απαλή τρυφερότητα μιας μητέρας και απόθεσε τα χρώματά της πάνω στο πρόσωπό σου. Οι κόρες των ματιών σου έμειναν πράσινες, και τα μάγουλά σου ασυνήθιστα χλωμά. Κοιτάζοντας με θαυμασμό αυτή την επισκέπτρια τα μάτια σου μεγάλωσαν τόσο παράξενα και σου έσφιξε τόσο τρυφερά το στήθος, που σου ‘μείνε για πάντα η επιθυμία για δάκρυα.

Ωστόσο, μέσα στο ξέσπασμα της χαράς της, η Σελήνη γέμιζε όλο το δωμάτιο σα μια φωσφορική ατμόσφαιρα, σαν ένα λαμπερό ψάρι. Και όλο αυτό το ζωντανό φως σκεπτόταν και έλεγε: “Θα υποστείς αιώνια την επιρροή του φιλιού μου. Θα ‘σαι όμορφη με το δικό μου τρόπο. Θα αγαπήσεις αυτό που αγαπώ και αυτό που μ’ αγαπά: το νερό, τα σύννεφα, τη σιωπή και τη νύχτα, την απέραντη και πράσινη θάλασσα· το άμορφο και χιλιόμορφο νερό· τον τόπο όπου δε θα πάς· τον εραστή πού δε θα γνωρίσεις· τα τερατόμορφα λουλούδια· τα αρώματα πού φέρνουν παραλήρημα· τις γάτες που λιγώνονται πάνω στα πιάνα και που βογκούν σα γυναίκες, με μια βραχνή και γλυκιά φωνή!

Και θα αγαπηθείς από τους εραστές μου, θα θαυμαστείς από τους θαυμαστές μου. Θα είσαι η βασίλισσα των άνθρωπων που ‘χουν πράσινα μάτια, που τους έσφιξα κι αυτών το στήθος μέσ’ στα νυχτερινά χάδια μου· αυτών πού αγαπούν τη θάλασσα, την απέραντη, ταραγμένη και πράσινη θάλασσα, το άμορφο και χιλιόμορφο νερό, τον τόπο πού δεν βρίσκονται, τη γυναίκα πού δεν ξέρουν, τα σκυθρωπά λουλούδια που μοιάζουν με λιβανιστήρια μιας άγνωστης θρησκείας, τα αρώματα που παραλύουν τη θέληση, και τα άγρια και ηδονικά ζώα πού είναι τα σύμβολα της τρέλας τους”.

Γι’ αυτό, καταραμένο αγαπημένο χαϊδεμένο παιδί, είμαι τώρα ξαπλωμένος στα πόδια σου, ψάχνοντας σ’ όλο σου το πρόσωπο την αντανάκλαση της φοβερής Θεότητας, της μοιραίας νονάς σου, της δηλητηριάστριας παραμάνας όλων των φεγγαροπαρμένων.

Σαρλ Μπωντλαίρ - Τα Δώρα της Σελήνης, 20 Πεζά Ποιήματα

Μπρεχτ

Είδα το παλιό να πλησιάζει, μα ερχόταν σα νέο. Σερνόταν πάνω σε καινούργια δεκανίκια που κανένας δεν είχε ξαναδεί και βρομούσε νέες μυρωδιές σαπίλας που κανείς δεν είχε πριν ξαναμυρίσει.

Μη χαίρεστε που σκοτώσατε το κτήνος. H σκύλα που το γέννησε ζει και είναι πάλι σε οργασμό.

Γιατί να λέμε βίαια τα νερά ενός ποταμού και όχι τις όχθες που τα περιορίζουν;

Αυτοί που είναι εναντίον της πολιτικής είναι υπέρ της πολιτικής που τους επιβάλλεται.

Η ανθρώπινη ράτσα έχει την τάση να θυμάται την κακομεταχείριση που έχει υποστεί παρά τις καλοσύνες. Τι μένει από ένα φιλί; Οι πληγές όμως αφήνουν σημάδια.

Μη φοβάστε τόσο πολύ τον θάνατο, όσο μια ανεπαρκή ζωή.

Είναι ευκολότερο να ληστέψεις ιδρύοντας μια τράπεζα παρά απειλώντας έναν ταμία.

Περιπλανώμενος

Η ζωή σταματά να έχει νόημα από τη στιγμή που χάνεις την ψευδαίσθηση ότι είσαι αιώνιος.

Η ζωή είναι τραγωδία σε κοντινό πλάνο, αλλά κωμωδία σε μακρινό πλάνο.

Όλα τα ανθρώπινα πλάσματα έχουν τρεις ζωές: τη δημόσια, την ιδιωτική και τη μυστική.

Οι άνθρωποι δεν φαίνεται να αντιλαμβάνονται ότι η γνώμη τους για τον κόσμο είναι και μια εξομολόγηση για τον χαρακτήρα τους.

Για να σκεφτείς καινούργιες σκέψεις πρέπει να σπάσεις τα κόκαλα στο κεφάλι σου.

Οτιδήποτε μπορείς να φανταστείς είναι πραγματικό.

Ο άνθρωπος είναι λογικό ον. Μπορεί να σκαρφιστεί μια λογική αιτία για οτιδήποτε θέλει να πιστέψει.

Ελευθερία δεν είναι αυτό που κάνεις, αλλά αυτό που κάνεις μετά απ’ αυτό που σου κάνουν.

Το μόνο πράγμα που δεν χορταίνει ο κόσμος είναι οι υπερβολές.

Εάν πενήντα εκατομμύρια άνθρωποι επαναλαμβάνουν μια ανοησία, εξακολουθεί να είναι ανοησία.

Η ζωή είναι ο δισταγμός μεταξύ ενός θαυμαστικού και ενός ερωτηματικού. Στην αμφιβολία, υπάρχει και η τελεία.

Καμύ

Αν ήταν να γράψω εδώ ένα βιβλίο ηθικής, θα είχε εκατό σελίδες από τις οποίες οι 99 θα ήταν λευκές. Στην τελευταία, θα έγραφα:”Ένα μόνο καθήκον γνωρίζω: Aυτό της αγάπης”. Και για τα υπόλοιπα, λέω ό χ ι. Λέω ό χ ι με όλες τις δυνάμεις μου.

Μη βαδίζεις μπροστά μου γιατί μπορεί να μη σε ακολουθήσω. Μη βαδίζεις πίσω μου γιατί μπορεί να μη σε οδηγήσω. Βάδιζε πλάι μου και γίνε ο σύντροφός μου.

Στη μέση του χειμώνα ανακάλυψα ότι υπάρχει, εντός μου, ένα αήττητο καλοκαίρι.

Αυτοί που γράφουν ξεκάθαρα έχουν αναγνώστες. Αυτοί που γράφουν δυσνόητα, έχουν σχολιαστές.

Μπορεί να μην ήμουν πολύ σίγουρος για το τι πραγματικά με ενδιέφερε, αλλά ήμουν απολύτως σίγουρος για το τι δεν με ενδιέφερε.

Η ζωή μπορεί να είναι υπέροχη και συνταρακτική, αυτή είναι όλη η τραγωδία της. Χωρίς ομορφιά, αγάπη ή κίνδυνο, θα ήταν σχεδόν εύκολο να ζεις.

Δεν υπάρχει αγάπη για τη ζωή χωρίς απελπισία για τη ζωή.

Έχουμε εξορίσει την ομορφιά. Οι Έλληνες είχαν πάρει τα όπλα γι’ αυτήν.

Θα σου πω ένα μυστικό φίλε μου. Μην περιμένεις την Ημέρα της Κρίσης. Έρχεται κάθε μέρα.

Ο άνθρωπος είναι το μόνο πλάσμα που αρνείται να είναι αυτό που είναι.

Γοητεία είναι ένας τρόπος να παίρνεις την απάντηση «ναι», χωρίς να έχεις κάνει κάποια ξεκάθαρη ερώτηση.

Δεν μπορείς να αποκτήσεις εμπειρία κάνοντας πειράματα. Δεν μπορείς να δημιουργήσεις εμπειρία. Πρέπει να την υποστείς.

Δεν πάει πολύς καιρός που οι κακές πράξεις απαιτούσαν δικαιολογία, σήμερα απαιτούν δικαιολογία οι καλές.

Να γράψω την ιστορία ενός ανθρώπου της εποχής μας που θεραπεύτηκε από τα βάσανά του απλά και μόνο αγναντεύοντας επί ώρες ένα τοπίο.

Περί λογοκρισίας

Το μυθιστόρημα στην Αμερική έχει ακυρωθεί πλήρως ως σοβαρός τρόπος γνώσης του κόσμου, τόσο στο πλαίσιο της μικρής πολιτισμικής ελίτ της χώρας όσο και ανάμεσα στις δεκάδες εκατομμύρια Αμερικανούς για τους οποίους η τηλεόραση είναι η μόνη πηγή γνώσης για οτιδήποτε. Η ζωηρή συζήτηση για ταινίες δεκάτης κατηγορίας από πρώτης τάξεως ανθρώπους έχει εκτοπίσει σχεδόν την ανταλλαγή απόψεων για το βιβλίο (…). Τα λαϊκά μέσα επικοινωνίας έχουν σφετεριστεί τη διευρευνητική λειτουργία της λογοτεχνίας -την έχουν σφετεριστεί και την έχουν ευτελίσει (…). Η απειλή για μια εκπολιτισμένη Αμερική δεν είναι το να λογοκριθεί αυτό ή το άλλο βιβλίο σε κάποια παράτυπη υπηρεσία κάπου στη χώρα, δεν είναι η προσπάθεια της κυβέρνησης να αποσιωπήσει ή να διαστρεβλώσει αυτή ή την άλλη πληροφορία. Είναι η υπεραφθονία της πληροφορίας, τα ραγδαία αναπτυσσόμενα κυκλώματα πληροφορίας -είναι η λογοκρισία τού τίποτα.

Φίλιπ Ροθ - Διαβάζοντας τονεαυτόμου και τους άλλους, απόσπασμα